Ik "doe" aan Aikido
Randy Hollander

Je hebt het vast wel een keer meegemaakt, zo niet, dan ga je het ongetwijfeld nog een keer meemaken, de vraag; heb je hobby´s of doe je aan een sport?

Ja, ik zit op , doe aan, beoefen Aikido.
Oh, dat is toch een vechtsport!?!
Ja zo iets, het is een Japanse krijgskunst.
Wat is het verschil?
En succes...
Het uitleggen aan iemand wat dit is, die niet thuis is in deze materie, is erg lastig (de vraag of je dit überhaupt moet willen uitleggen laten we even voor een andere keer), maar wat weten we eigenlijk zelf van onze bezigheid!?
Aan de hand van Japanse kretologie, mijn kennis en visie wil ik proberen wat duidelijkheid te verschaffen over deze in westerse ogen vreemde bezigheid.
De volgende termen wil ik graag even onder de loep nemen;
Kyu, Mukyu of Monkyu, Dan, Mudansha en Yudansha, Senpai (Sempai uitspraak) en Kohei, Do/Tao, Sensei, Shihan, Shishõ.

Kyu; Gradering/ niveau/ level, Er zijn binnen Tendo Ryu Aikido 6 niveaus, die optellend lopen. Men begint dus met de 6de kyu en werkt zich op tot de 1ste kyu. Deze Kyu is een indicatie van de ontwikkeling van de beginnende beoefenaar. Er zijn krijgskunsten waar dit ook visueel duidelijk wordt gemaakt met behulp van gekleurde banden. De volgorde van deze kleurcodering is als volgt; 6de kyu= wit, 5de kyu= geel, 4de kyu= oranje, 3de kyu= groen, 2de kyu= blauw en 1ste kyu= bruin.
Binnen Tendo Ryu Aikido worden alleen witte en zwarte banden gedragen.

Mukyu of Monkyu; Mu betekend leegte, niets of geen, dus Mukyu is iemand zonder gradering en net begonnen is op de weg. Een andere benaming is het weinig gebruikte Monkyu. Mon betekend poort, en letterlijk dus iemand die aan de poort van de graden staat.

Dan; Graad/titel, na het doorlopen van de 6 kyu's, behaald men de 1ste dan, genaamd Shodan. Eigenlijk ben je nu pas een beginner van de ryu of stijl die je beoefend. Deze titel gaat gepaard met de zwarte band. Er zijn in totaal 10 Dan te behalen. Vanaf shodan gaat het niet meer om het verwerven van nieuwe technieken, maar om het verfijnen van het bestaande. Het "eigen" maken van, het uitdragen van en het inzetten voor de stijl.
De Dan-graden heten als volgt; Shodan, Nidan, Sandan, Yondan, Godan, Rokudan, Shichidan of nanadan, Hachidan, Kyudan en Judan.

Mudansha en Yudansha; Heel makkelijk, iemand zonder dan en iemand met een dan. Het gebeurd nog wel eens op stages dat deze twee groepen gesplitst worden en apart trainen.

Senpai (Sempai uitspraak); Senior/ mentor, eigenlijk is iedereen die langer traint dan jou in de dojo jouw senpai. Dit zal nooit veranderen! De enige uitzondering op deze regel is wanneer jij sensei wordt voor en van jouw senpai. Senpei is ook een eretitel voor de oudste leerling. Van hem/haar wordt verwacht dat hij/zij de sensei assisteert met nieuwe studenten.

Kohei; Junior/ protegé, In de meest simpele zin van het woord ben je ten alle tijden Kohei als je ergens begint. Kohei kan ook een eretitel zijn als protegé van de Sensei. De rol van Senpai en kohei moet niet onderschat worden! Zo moet de kohei aandachtig luisteren en respect tonen naar de senpai, terwijl de senpai het goede voorbeeld moet geven, bijsturen waar nodig en wederzijds respect tonen. In deze gezamenlijke beweging is geen ruimte voor ego en/ of machtsmisbruik.

Do/Tao; Do is de Japanse uitspraak voor het Chinese Tao, de filosofie die uitgaat van het principe dat het universum bestaat uit dualiteit, Yin en Yang (Japanse In en Yo). Het beklimmen of bewandelen van een berg/ weg, waarbij het bewandelen van de weg zelf belangrijker is dan de bestemming. Onze weg is die van de krijger. Let op! Dit is geen religie.

Sensei; Leraar/ meester, letterlijk "persoon die eerder geboren is". Het wordt gebruikt om respect te tonen naar iemand die een niveau van meestering binnen een bepaalde kunst of discipline heeft behaald. Dit beperkt zich niet tot de martiale kunsten, maar leent zich voor alles, van schoolleraren tot advocaten, van kunstenaars tot sportcoaches enz.
Zonder zelf sensei te worden zal men altijd ondergeschikt blijven aan zijn sensei. Het meesteren van de kunst alleen is niet voldoende om sensei te zijn, het uitdragen van, met alle daarbij behorende verantwoordelijkheden zorgt voor het totaalpakket en de titel.

Shihan; Meester, anders dan sensei is dit de hoogste titel. Men kan alleen shihan worden door een eigen stijl op te richten of aangewezen worden als hoofd van de eigen stijl. Zo is Shimizu Sensei onze Shihan. Deze eretitel is niet dangraad gebonden of gerelateerd.

Shishõ; Precies hetzelfde als sensei, alleen formeler en met meer respect. Alleen te gebruiken bij zeer formele gelegenheden.

Ai-Ki-Do (Ai=harmonie, liefde) (Ki=de geest, levenskracht, energie) (Do=pad, weg, beoefening) is een Bu-Do (bu=krijger).
Vrij vertaald betekend Aikido; de weg van harmonie met de geest
Budo betekend dan ook; de weg van de krijger.

Uit dit alles blijkt dan ook dat wij een krijgskunst "bewandelen" met rangen en standen, eretitels en roepnamen. Iets waar een bepaalde loyaliteit bij komt kijken anders dan bij een sport of een hobby en tegelijkertijd doen we dit met een bepaalde spiritualiteit en een zoektocht naar harmonie met onze omgeving, de mensen om ons heen en onszelf. Hierin toont zich de dualiteit van de Do.
Dus op de vraag; Heb je een hobby of doe je aan een sport? Zeg ik het volgende;

Ik "doe" aan Aikido!

Voor zij die verder vragen en willen weten zeg ik;
Tot op de Mat.
Randy Hollander